Atar. Vide tï 4.- Restivo parece decir de nominativo ñapytï atar por el fin o por las puntas. Guasch dice de nominativo ñapytï asegurar. El doctor Carlos Gatti Battilana dice de nominativo ñapytï amarrar; uncir; encajar, en el sentido de disparar, dar o arrojar. Ortiz Mayans dice de nominativo ñapytï liar; y el figurado enlazar un pensamiento con otro. Peralta y Osuna dicen de nominativo ñapytï ligar, ceñir. [ñopatï; tï 4 [ñapytï].]
Restivo :
A ñapytï.
Atar por el fin o por la punta.
A i pòcuá o kyta rehe i ñapytïngatúvo.
Le até las manos a un horcón apretándolo muy bien.
Hupa A ñapytï.
A hupa apytï.
Atar a otro la hamaca.
A je upa apytï.
A je kyha apytï.
Atarse su hamaca.
Guasch :
Ñe apytï.
Atadura.
E rú shéve amö cavaju apytïmbý.
Tráeme aquel caballo atado.
E rú shéve amö cavaju apytïmbý.
Tráeme aquel caballo atado.
Apytïmbyré.
Atado.
Apytïmbý.
Atado, bulto. [Félix de Guarania, lo que está atado.]
Temïapytï.
Bulto.
O ñe apytï hïna.
Está atado.
Ortiz Mayans :
A ñapytï she sapatú.
Ato mi zapato.
Ñapytï su'u.
Atar muy fuerte, mordiendo la cuerda. [Peralta y Osuna, atar con nudos.]
Peralta y Osuna :
Ñe ñapytï.
Atarse.
Apytï.
Enlazar un concepto o un recuerdo con otro.
Ñacäpytï.
Atar la cabeza.
Ñëacäpytï.
Atarse la cabeza.
A i cuä apytï.
Atar dedos de mano.
A i pysä apytï.
Atar dedos de pie.
Ñapytïvaí.
Atar mal.
Marcos Morínigo :
She cavajú o ñe ñapytï hïna parralguýpe.
Mi caballo está atado bajo el parral.
E ñapytï she ra'y nde cavajú pe palènke rehe.
Ata, hijo mío, tu caballo a ese palenque.
Alàmbrepe E ñapytï upèa.
Ata eso con un alambre.
E ñapytï na pe nde sapatupè.
¿Porqué no te atas tus sandalias?
Hi'àva o ñapytï va'ecué sìntape.
Se ató el pelo con una cinta.
A ñapytïta lìñape co ä she ryguasucuéra cupy.
Voy a atar las patas a mis gallinas con una liña.
Félix de Guarania :
"Cuarahy o mimbî, jasy o pucavý,
òsô mboriahu apytï ..."
"Brilla el sol, sonríe la luna,
se suelta la atadura del pobre".
-De "Ñemitÿ", de Carlos Federico Abente.
No hay comentarios:
Publicar un comentario
Nota: solo los miembros de este blog pueden publicar comentarios.