miércoles, 28 de septiembre de 2011

apy'ä [yvy'ä]

Compuesto de a ente, py centro, ä ladeo. Ladear, errar.- Guasch, torcido, inclinado. Félix de Guarania, perder el centro; diferente; fuera de lo normal. [apy 2 [apýri]]

Yvy'ä.
Ladera a cuesta. [Restivo dice también yvy'äng barranca; cuesta arriba de la tierra. Guasch dice que yvy'ä barranco; aparece -solamente?- en Montoya. Ortiz Mayans dice yvy'a despeñadero. Peralta y Osuna dicen yvy'ä.]  [yvy'ä sería vigencia peculiar entre Montoya, Restivo y Tupä KuchuviVeve anotada en la entrada yvapa'a.]

She apy'ä.
El ladearme yo. [Félix de Guarania, perdí el centro.]

I ñapy'ä.
O apy'ä.

A ñapy'ä.
Ladearlo.

- mo; - hára.

A mbo apy'ä.
Hacer que se ladee.

A ñapy'ängô.
Enderezarlo. [Felix de Guarania dice apy'ängô enderezamiento, enmendar.]

Ni ñapy'ängôcávi.
No se ha enderezado.

A ñapy'ängô ymä she reco.
Ya he enmendado la vida.

She nde cuáitaguéra E re möapy'ängí E icóvo.
Has errado lo que te mandé.

E re möapy'ängí Tupäñe'ë.
Has quebrantado los mandamientos.

She rory E re möapy'ängí E icóvo.
Yo río, y tú estás mustio.

E möapy'ängatú angaipávi jára reco.
No imites a los malos.

E re möapy'ä Tupä ñande rayhúva.
No haces caso del amor que Dios te tiene.

Vide apy 2.


Restivo :

A mo apy'ä yvyra.
Lo ladeo de un lado a otro para arrancarlo.

I ñapy'ä she rôga.
Está ladeada mi casa.

Yvy'ä-pýguejý.
Ladera.

Yvy'änguý.
Pie de la barranca.

Yvy'änguýpe.
En lo bajo de la barranca, que es la tierra llana inmediata a la barranca.


Tupä Kuchuvi Veve :

Ýacä yvy'ä.
Barranca de río o arroyo.

Yvy'ä Já.
Genio o monstruo, habitante de las barrancas,
también llamadas:
Y Apy Já;
Ýrý Apy Já:
"Genio de las Nacientes".

Yvy'ä Já ñandapi itàra'ÿimy, a'e va'e o ñembo'e porä i va'e o  mbojaity.
El Genio de las Barrancas nos hiere con piedrecitas, éstas las extrae el que bien reza.


Guasch :

Yvy'äguý.
Pie de barranca.

Yvy'ämbucú.
Barrancón.


Peralta y Osuna :

Yvy'ä-ambatu.
Ladera corta.

Yvy'äpýejý.
Cuesta abajo de ladera.


Félix de Guarania :

Re mo apy'ä ra'e umï Ña ñëmoïhagué peteïñe'ëme, Re ño mongeta rirë mburuvishàndivé.
Has dejado de lado nuestros acuerdos luego que hablaste con el jefe.

Heco apy'ä she hegui.
Es diferente a mí -tomo otro camino-.

A ñapy'ängô ma she reco.
Ya he enmendado mi conducta.

No hay comentarios:

Publicar un comentario

Nota: solo los miembros de este blog pueden publicar comentarios.