sábado, 8 de octubre de 2011

ava 1

Hombre, persona.- Para Restivo persona es solamente ase que tiene también su propia entrada en el Tesoro; sujeto.  Tupä Kuchuvi Veve dice además varón, macho. Guasch indioindividuo. Decir ava a uno puede ser un insulto, y un piropo. El doctor Carlos Gatti Battilana indio, antiguo poblador de Américazambo -mezcla de negro y de indio-;   Ortiz Mayans  persona indeterminada.

Ava aviju.
Belloso.

Ava aivï.
Vil.

Ava angaturä.
Honrado, gentilhombre, hermoso.

Ava aky.
Flojo.

Ava aky heshâ aguyjei.
Los amujerados de buen parecer son para poco.

Ava vérami shéve.
Persona parece.

Ava cunumï eco.
Aniñado.

Ava cuñä eco.
Amujerado.

Ava eco poräng.
Venturoso.

Ava eco porängatú piä nde ra'e ma.
Oh, que dichoso eres !

Ava ei.
Hombre plebeyo.

Ava ete.
Valiente, honrado.

Ava guemimbotára aposé.
Voluntarioso.

Ava hupi catu guára.
Verídico.

Ava hupi mba'e mombeguára.
Abonado testigo.

Ava'i.
Hombrecillo.

Ava ñëmoñängatú va'e.
Bien nacido, y bien formado.

Ava ñe mo cañÿ.
Perdido, desbaratado.

Ava o jèehé tecuarupé o hepy catu va'e.
Agradecido.

Ava o jèupé marangatuháva mbòjevýcatuháreÿ.
Hombre ingrato.

Ava poru.
Comedor de carne humana.

Avàramo o ñe moñä Tupä ta'yra.
Hízose hombre el Hijo de Dios.

Ava reshâ marangatu.
Hombre de buen parecer.

Ava reco.
Humanidad.

Ava reco rerecuára.
Hombre humano.

Ava ro'o.
Carne humana.

Ava rui.
Hombre de burla, y pacífico.

A mbo ava.
Hacerle hombre, reducirle a buenas costumbres.

A mbo ava e auvi.
Fingir que no le conoce.

Sha nico ava.
Sha pico ava.
Ecce homo.

Avàramo pendecohá já catu ke Pe icove.
Vivid como hombre.

Na ava reco ruguái nde reco.
No es ser de hombre el tuyo.

Ava aivï òicó pucu o ñëmöatyrö'eÿma.
Los hombres bajos viven mucho, no enferman, porque están hechos a la miseria.

So'o reco E re monde.
Ava reco mbo'ívo.
So'o reco E re jogua.
Ava reco'ôca.
E re heco á so'o.
Ava recógui E poívo.
Has dejado el ser de hombre por el de bestias.

So'o rehe E re je eco á.
Has trocado el ser de hombre por el de bestias.

Ava na emonä ruguái.
Ase na emona ruguái.
El hombre o la persona no vive así.


Restivo  :

Ava mba'étetirö rehe i é catu va'e.
Sujeto, persona de importancia, hábil para todo.

A mbo'e Perú avàñe'ë rehe.
Enseñé a Pedro la lengua de los Indios.



Tupä Kuchuvi Veve :

I memby ava araca'e.
Dice que tuvo un hijo varón.

Ava Ju'i.
Hombrecillo amarillo, nombre de un genio probablemente el Guachu Já Ete .

Iñengue o jecoacu'eÿ va'e o jepota Ava Ju'i re.
La muchacha que no se recluye -con motivo del primer menstruo- se prenda del Hombrecillo amarillo.

Ava Poapy.
Monstruo mítico, antropófago, provisto de garras muy largas.

Uru ava.
Gallo.


Guasch :

Ava ra'y juky cu pèva.
¡ Qué niño tan lindo, simpático !


Ortiz Mayans  :

Ava cashiäi.
Hombre grosero y vulgar.

No hay comentarios:

Publicar un comentario

Nota: solo los miembros de este blog pueden publicar comentarios.