viernes, 23 de septiembre de 2011

apenü [apeno]

Cosa sobresaliente. Vide penü.- Restivo, ondearse el agua, la mies & compañía. Guasch dice apeno ondaolaroncha, urticaria, edema dermoepidérmica. Ortiz Mayans dice apenü onda; y apeno hinchazón, roncha, urticaria. Peralta y Osuna dicen solamente apeno oleajeirritación de la piel. Félix de Guarania dice apeno para las dificultades de la piel; y apenü lo que sobresale de una superficie lisa. [penü, openü [penö]]


Restivo :

I ñapenü y.
[Se ondea el agua.]

I ñapenü temitÿ.
Ondearse la mies.

Yvytu o mo apenü.
El viento lo hace ondear.

Y apenü, jo api o i pymï ygàra.
El oleaje anegó la canoa.


Guasch :

She apeno.

Pirèapenö.
Urticaria.

I ñapeno pe ñü.
Ondea el trigal o yuyo del campo.

Y apeno.
Ola.

Y apeno eta.
Apenömbotá.
Oleada.

Apenüngá.
Ola, onda.
(Anchieta)

Y apeno o mo ñapymï ygàra.
El oleaje hundió la canoa.

I ñapeno aoveve.
Ondea la bandera.


Ortiz Mayans :

Apenü mbyky.
Onda corta.

Apenümbucú.
Apenü pucu.
Onda larga.

Y i ñapenü.
Ondear el agua.

Y apenü.
Y  apeno.
Ola.

Y apenü tuvisha.
Oleada.

Y apenü  rysýi.
Oleada.

Apeno.
Herida hinchada. Roncha de picadura.

Mo apeno.
Causar hinchazón.


Peralta y Osuna :

I ñapeno ñü.
Ondea la paja del campo.

She àva i ñapeno.
Ondean mis cabellos.

Mbo apeno.
Hinchar.

Ñe mo apeno.
Roncha.


Félix de Guarania :

Japenü.
Japeno.
Olas.

Yvytùhatä o mo apenü pe ýsyrý.
El arroyo tiene olas por causa del viento.

Apenömboshý.
Grandes ronchas. Dícese a la lepra.

She apenömbáité A ñëhe'ÿihagué.
De rascarme estoy lleno de ronchas.

Ro'y she möapenömbá.
El frío me llena de ronchas.

No hay comentarios:

Publicar un comentario

Nota: solo los miembros de este blog pueden publicar comentarios.