viernes, 27 de abril de 2012

py 2 ("dedentro")

Centro, capacidad, vacío.- Restivo dice lo interior de cualquiera cosa. Tupä Kuchuvi Veve dice en, interior, ancho. Se nasaliza mby. Guasch dice interior de una cosa. El doctor Carlos Gatti Battilana dice anchura; lo de dentro. Ortiz Mayans dice amplio. Peralta y Osuna dicen hondura, hondo. (Ver también la entrada tye 1 [tyèpý, hyèpý].)

Y py guasu.
Hondura de río, o río hondo.

Ao py guasu.
Ropa ancha.

Ôga i py guasu.
Casa capaz.

I py àgui i sëmi.
Salió del centro.

I pýpe.
En el centro.
[pýpe tiene su propia entrada]

I py mirï.
Cosa de poca capacidad, no hondo.

I py pucu etei.
Muy hondo.

I py guasu aturï.
Anchicorto.

I py coty A monde she ao.
Vestíme la ropa del revés.

A mbo py kytï.
Limpiar por dedentro.

A mbo py kytï jepe i guávo.
Yo solo lo comí todo.

O mbo py kytï ahë tembi'u ryrucué.
El lamió los platos.

A mbo py kytï hèrahávo.
Llevélo todo.

A i pysymbo.
Limpiar por dedentro.
[pysymbo tiene su propia entrada]

A i pysymbo ña'embe.
Limpiar bien los platos.

A mbo py guasu.
Ensanchar.

A mbo py mirï.
Ensangostar.

Pykyraguy.
Los lados de la cosa por dedentro, lo convexo.
[pykyraguy tiene su propia entrada]

Japepo pykyraguy.
Lo convexo de la olla.

A mbo pykyraguy.
Cavar por dedentro.

A mbo py jero'a.
Idem.

A i py'ô.
Sacar lo dedentro.

A i py peca.
Abrir lo dedentro.

A i pyke'engô.
A i pyco'ëngô.
A i pyco'ëni'ô.
Cavar por dedentro.
[pyke'engô tiene su propia entrada]

E i py asa asa yme.
No paséis del centro, y comed en vuestra pertenencia.

A i pyvoi.
Labrar por dedentro.

A i pysô.
Sacudir por dedentro.
[pysô tiene su propia entrada]

A i py eshâ.
Mirar por dedentro.

A i pyguara.
Revolver por dedentro.
[pyguara tiene su propia entrada]

A i pysÿ ygàra.
Labrar polidamente la canoa por dedentro.
[pysÿ tiene su propia entrada]

A i py asa ca'a.
Atravesar monte.

A jèpýëngatú gui ñe'ëngetàvo.
Heme derramado en hablar.

Pe jèpýëngatú Pe ñemombeguávo pa'iupé.
Confesaos bien.

Ta ñëmöpýëngatú ndéve she reco mombeguávo.
Quiérome descubrir a tí.

A ñe mbo py kytï she änga ri gui ñemombeguávo.
He limpiado bien mi conciencia por la confesión.

Pe pysymbo pendecó ky'acué Pe jaheguávo.
Limpiad con lágrimas vuestros pecados.

Tupä o mbo py guasu o poròporiahuverecoháva angaipàvijáraupé.
Dios ensancha su misericordia con los pecadores.

Pe mbo py guasu Tupä rehe Pe jeroviaháva.
Fiad mucho de Dios.

Pe mbo py guasu Pe py'a.
Ensanchad el corazón.

O äng pykyraguy rupi òñä òñäng angaipàva, angaipàvijára.
Embanastan pecados los pecadores en los senos de sus almas.

O mbo pykyraguyrô o änga angaipa pypýca.
Ensanchan los senos de sus almas para encestar pecados.

O jèpy'ô ñandu.
Desentrañarse las arañas.

A jèpy'ô i póita.
Desentráñome por regalarle.

A jèpy'ô gui ñemombeguávo.
He descubierto todos mis pecados al confesor.

Pe änga reco tatecué Pe i pyvoi catu.
Quitad los desórdenes interiores de vuestra alma.

Pe je py eca tapiàri Pe änga momyrömo.
Examinados siempre.

Tupä she py eshâ Pe jé Pe jé a'u tamö !
Oh, si pensárades que Dios os está mirando en vuestro interior.

A i pyguara she reco.
Examinarse.

Vide guara 2.


Restivo :

Conico yvyrapé pýrusùhá.
Esto es lo ancho de la tabla.

Angu'a py ovi.
Mortero de centro agudo. 

Pýrusùhá.
Capacidad de casa.

Ty py guasu.
Hondura de río.


Tupä Kuchuvi Veve :

Pychi'ï.
Angosto.

Mbo py.
Ensanchar, extender.

E mbo py tupa.
Ensancha el lecho, dice el que quiere acostarse al lado de su mujer, refiriéndose a las hojas de pindó sobre las que se acuestan.


Guasch :

She ao i py ete rei she rehe, Ña i mo'ä vosá.
Mi traje me está ancho.

Py ete.
Anchuroso.

Pýpe.
Interior.

Casö py.
Pantalón ancho.

Pycuèvo.
Pýguasùva.
De ancho, a lo ancho.

Pýrusú.
De mucha capacidad.

Tetä py.
Interior del país.


Gatti Battilana :

Pe i pycuèvo E i kytï.
Córtalo a lo ancho o por lo ancho.

Coty py.
El centro del cuarto.


Ortiz Mayans :

I py, i pýrusú.
Es amplio, es espacioso.

She pýpe.
En mi interior.

Pycué.
Anchor, anchura.


Peralta y Osuna :

Pýguasùcuévo.
Pýguasùvo.
A lo ancho, de ancho.

Yvycuá pýpucú.
Pozo hondo.

No hay comentarios:

Publicar un comentario

Nota: solo los miembros de este blog pueden publicar comentarios.